Tom's Notes

Chủ Nhật, ngày 08/02/2026.

Sáng Chủ Nhật, Tom thức dậy muộn hơn mọi ngày một chút. Dư âm của bữa tiệc tối qua vẫn còn, nhưng tâm trí thì muốn tìm về một nơi tĩnh lặng. Tom quyết định ra chợ, mua một ký dừa non, một ít gừng già. Hôm nay, Tom sẽ làm mứt.

Trong thời đại mà ra siêu thị mua một hộp mứt công nghiệp xanh đỏ tím vàng chỉ mất 5 phút, thì việc tự tay đứng bếp 3 tiếng đồng hồ để làm mứt nghe có vẻ… “điên rồ” và lãng phí thời gian. Nhưng hãy thử một lần, bạn sẽ thấy đó là 3 tiếng đồng hồ đáng giá nhất trong năm.

Bài học về chữ “Sên”

Trong tiếng Việt, từ “Sên” mứt là một từ rất hay. Nó không phải là luộc, không phải là xào. Nó là sự Kiên Nhẫn. Bạn không thể vặn lửa to để mứt khô nhanh (đường sẽ cháy khét). Bạn cũng không thể bỏ đi làm việc khác (đường sẽ vón cục không đều). Bạn buộc phải đứng đó, canh lửa thật nhỏ, và đảo đũa liên tục, đều đặn. Lúc đầu, nước đường còn loãng, tay còn nhẹ. Càng về sau, đường keo lại, tay càng nặng. Đó là lúc thử thách sự kiên trì. Cuộc đời cũng giống như chảo mứt vậy. Những thành quả ngọt ngào nhất (lớp phấn đường trắng mịn bám quanh miếng mứt) chỉ xuất hiện ở những giây phút cuối cùng, sau khi ta đã kiên trì vượt qua giai đoạn “nặng tay” nhất.

Vị ngọt của sự “Không hoàn hảo”

Mứt nhà làm thường không có màu trắng phau hay vàng óng như mứt chợ (vì không có chất tẩy). Miếng mứt gừng của Tom có thể hơi xám xịt, méo mó. Nhưng khi cắn một miếng… chao ôi! Cái vị cay nồng của gừng tươi xộc lên mũi, quyện với cái ngọt thanh của đường phèn. Nó thật, nó mộc, và nó ấm. Nó không có vị của hóa chất bảo quản. Nó chỉ có vị của sự quan tâm. Khi bạn mời khách một miếng mứt tự làm, bạn không chỉ mời đồ ăn. Bạn đang nói rằng: “Tôi đã dành thời gian của đời mình để làm ra cái này cho bạn.” Đó là sự sang trọng mà không tiền bạc nào mua được.

Mùi hương của Tết

Tom tin rằng, Tết không đến từ tờ lịch. Tết đến từ khứu giác. Khoảnh khắc mùi đường thắng thơm lừng bay ra khỏi căn bếp, lan ra phòng khách, len lỏi qua khung cửa sổ… đó là lúc Tết thực sự về. Mùi hương đó có khả năng đánh thức cả một vùng ký ức tuổi thơ, khi bà nội còn ngồi bên bếp củi, và đám trẻ con xúm xít chờ được “vét chảo”. Hôm nay, hãy để mùi hương đó sưởi ấm căn nhà hiện đại của bạn.

Chiều nay, hãy thử tắt máy tính. Mua một ít nguyên liệu về. Bật một podcast nhẹ nhàng. Và bắt đầu “Sên”. Đừng mong cầu làm ra mẻ mứt hoàn hảo nhất. Hãy tận hưởng cảm giác nhìn dòng nước lỏng lẻo dần dần kết tinh thành những hạt đường trắng xóa. Đó là phép màu của vật lý, và cũng là phép màu của sự Tĩnh Tại.

Making Tet Jam: When Sweetness Is Crystallized from Fire and Patience

Sunday, February 8th, 2026.

Sunday morning, I woke up a little later than usual. The echoes of last night’s party still lingered, but my mind sought a quiet place. I decided to go to the market, buy a kilo of young coconut, a bit of old ginger. Today, I’m making Jam (Mứt).

In an era where buying a box of neon-colored industrial jam at the supermarket takes 5 minutes, spending 3 hours standing in the kitchen making it yourself sounds… “crazy” and a waste of time. But try it once, and you’ll see it’s the most valuable 3 hours of the year.

The Lesson of “Sên” (Slow Stirring)

In Vietnamese, the verb “Sên” used for jam making is beautiful. It’s not boiling, it’s not frying. It is Patience. You can’t turn up the heat to dry it fast (the sugar will burn). You can’t walk away to do something else (the sugar will clump unevenly). You are forced to stand there, keep the heat low, and stir continuously, rhythmically. At first, the syrup is thin, your hand feels light. Later, as the sugar thickens, your hand feels heavy. That is when persistence is tested. Life is like a pan of jam. The sweetest results (that fine white sugar powder coating the fruit) only appear in the final moments, after we have persisted through the “heaviest” phase.

The Taste of “Imperfection”

Homemade jam is rarely snow-white or golden like store-bought jam (because there’s no bleach). My ginger jam might be a bit grey, misshapen. But bite into one piece… oh my! The spicy kick of fresh ginger rushes up the nose, blending with the subtle sweetness of rock sugar. It’s real, it’s rustic, and it’s warm. It has no taste of preservatives. It only has the taste of care. When you offer a guest a piece of homemade jam, you aren’t just offering food. You are saying: “I spent my life’s time making this for you.” That is a luxury money cannot buy.

The Scent of Tet

I believe Tet doesn’t come from the calendar. Tet comes from the sense of smell. The moment the aroma of caramelized sugar wafts out of the kitchen, spreads to the living room, sneaks through the window frames… that is when Tet truly arrives. That scent has the power to awaken a whole region of childhood memories, when Grandma still sat by the wood stove, and us kids gathered around waiting to “scrape the pan.” Today, let that scent warm up your modern home.

Sunday Note: This afternoon, try turning off your computer. Buy some ingredients. Turn on a gentle podcast. And start “Sên-ing.” Don’t aim for the perfect batch. Just enjoy the feeling of watching liquid syrup slowly crystallize into white sugar grains. That is the magic of physics, and also the magic of Stillness.